მირზა ფათალი ახუნდოვი
რეალიზმი

მირზა ფათალი ახუნდოვი

გაზიარება:
მოქანდაკე: უცნობია (აღდგენილია და იმართება საზოგადოებრივი კულტურული ინიციატივების მიერ)

კლასიკური ბრინჯაოს ბიუსტი, რომელიც ეძღვნება გამოჩენილ აზერბაიჯანელ დრამატურგს, ფილოსოფოსსა და თანამედროვე აზერბაიჯანული დრამატურგიის ფუძემდებელს, მირზა ფათალი ახუნდოვს. ის დადგმულია როგორც პატივისცემის ნიშანი მის ყოფილ რეზიდენციასთან, რომელიც ამჟამად მნიშვნელოვან კულტურულ ცენტრს წარმოადგენს. ძეგლის ოფიციალური გახსნა 2006 წლის 30 ივნისს გაიმართა.

წელი
2006
გახსნის თარიღი
30.06.2006
ქალაქი
თბილისი / ძველი თბილისი (აბანოთუბნის რაიონი)
არქიტექტორი
უცნობია
მასალა
ბრინჯაო (ბიუსტი) ქვის კვარცხლბეკზე
ზომები
3.2m
ვახტანგ გორგასლის ქუჩა 17, თბილისი, საქართველო (დადგმულია მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმის ტერიტორიაზე)
მირზა ფათალი ახუნდოვი — აღწერა

აღწერა

თანამედროვე აზერბაიჯანული დრამატურგიის, რეალისტური ლიტერატურის ფუძემდებლისა და აღმოსავლეთის გამოჩენილი ფილოსოფოსის, მირზა ფათალი ახუნდოვის ძეგლი მდებარეობს საქართველოს ეროვნულ ბოტანიკურ ბაღში, თბილისში. ისტორიულ „გამოჩენილ აზერბაიჯანელთა პანთეონში“ მდებარე ეს ძეგლი აღნიშნავს მის უკანასკნელ განსასვენებელს და პატივს მიაგებს მოაზროვნის ღრმა მემკვიდრეობას, რომელმაც თავისი ცხოვრებისა და კარიერის დიდი ნაწილი თბილისში გაატარა, რითაც უწყვეტად დააკავშირა აზერბაიჯანისა და საქართველოს კულტურული სამყაროები. ძეგლი შესრულებულია ღრმად ემოციურ, კლასიკურ მემორიალურ სტილში. მკაცრი პოლიტიკური ქანდაკების ნაცვლად, იგი წარმოადგენს მართკუთხა გრანიტის კვარცხლბეკზე დადგმულ დახვეწილი დეტალების მქონე ბრინჯაოს ბიუსტს. დიზაინი გადმოსცემს ახუნდოვის ინტელექტუალურ სერიოზულობასა და ინტროსპექტიულ ბუნებას, ასახავს მას დამახასიათებელი დახვეწილი პოზითა და ჩაფიქრებული გამომეტყველებით, რაც ხაზს უსვამს მის როლს, როგორც განმანათლებლისა და რეფორმატორის. მიმდებარე ტერიტორია საფუძვლიანად აღდგა ჰეიდარ ალიევის ფონდის მხარდაჭერით: დაემატა გაპრიალებული ქვის მოპირკეთება, მოწესრიგდა ბილიკები და აშენდა დიდებული მემორიალური კედელი, სადაც მისი სახელი და ცხოვრების წლები აღნიშნულია როგორც აზერბაიჯანულ, ისე ქართულ ენებზე. ძეგლის მდებარეობა მას უნიკალურ, მშვიდ ატმოსფეროს ანიჭებს. სოლოლაკის ქედის თვალწარმტაც მთისწინეთში, ეროვნული ბოტანიკური ბაღის აყვავებულ გამწვანებაში ჩაფლული ძეგლი ბუნებასთან სრულ ჰარმონიაშია. იგი გარშემორტყმულია საუკუნოვანი ხეებითა და წყნარი სასეირნო ბილიკებით, რაც სიმშვიდისა და ფიქრისთვის იდეალურ სივრცეს ქმნის. როგორც ადგილობრივი პანთეონის ცენტრალური ობიექტი — სადაც ასევე დაკრძალულნი არიან ისეთი მონუმენტური ფიგურები, როგორებიც არიან ფათალი ხან ხოისკი და ჰასან ბეგ აღაევი — ახუნდოვის ძეგლი ფუნქციონირებს როგორც მნიშვნელოვანი კულტურული სალოცავი. ეს არის უაღრესად პატივსაცემი ღირსშესანიშნაობა, რომელსაც რეგულარულად სტუმრობენ ოფიციალური დიპლომატიური დელეგაციები, მეცნიერები და ტურისტები როგორც აზერბაიჯანიდან, ისე საქართველოდან, და ემსახურება კავკასიაში საერთაშორისო კულტურული მემკვიდრეობისა და ინტელექტუალური ერთიანობის მუდმივ დასტურს.

ისტორია

მირზა ფათალი ახუნდოვი, ვისი უკანასკნელი განსასვენებელიც პატივით ინახება თბილისის გულში, იყო არაჩვეულებრივი ერუდიტი, ფილოსოფოსი და თანამედროვე აზერბაიჯანული ლიტერატურისა და დრამატურგიის უდავო ფუძემდებელი. დაიბადა 1812 წლის 12 ივლისს ნუხაში (თანამედროვე შაქი), 1834 წელს კი საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში, სადაც თავისი ზრდასრული ცხოვრების თითქმის მთელი პერიოდი გაატარა კავკასიაში რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციაში აღმოსავლური ენების თარჯიმნად მუშაობისას. ამ უნიკალურმა თანამდებობამ მას საშუალება მისცა ემოქმედა როგორც მნიშვნელოვან კულტურულ ხიდს, მჭიდროდ თანამშრომლობდა რა იმ ეპოქის რუს, ქართველ, სომეხ და სპარსელ ინტელექტუალებთან. ახუნდოვმა, რომელსაც ხშირად „აღმოსავლეთის მოლიერს“ უწოდებენ, რევოლუცია მოახდინა ისლამურ და აღმოსავლურ ლიტერატურაში დასავლური ლიტერატურული ჟანრების დანერგვით. 1850-1855 წლებში მან დაწერა ექვსი ნოვატორული კომედია, რომლებმაც საფუძველი ჩაუყარეს აზერბაიჯანულ ეროვნულ თეატრს. თავის პიესებში, მწვავე სატირისა და ნათელი რეალიზმის მეშვეობით, იგი აკრიტიკებდა სოციალურ ჩამორჩენილობას, რელიგიურ ფანატიზმს, ცრურწმენებსა და ქალთა ჩაგვრას, ამავდროულად ვნებიანად იცავდა საერო განათლებასა და ადამიანის უფლებებს. მისი ლიტერატურული გენია არ შემოიფარგლებოდა დრამატურგიით: მისმა 1857 წლის ფილოსოფიურმა ნოველამ „მოტყუებული ვარსკვლავები“ საფუძველი ჩაუყარა ისტორიული პროზის ჟანრს აზერბაიჯანულ ლიტერატურაში. ლიტერატურული მიღწევების მიღმა, ახუნდოვი იყო შორსმჭვრეტელი სოციალური რეფორმატორი და ფილოსოფოსი. მან გააცნობიერა, რომ მასობრივი წიგნიერება იყო აღმოსავლეთის გამოღვიძების გასაღები, რამაც აიძულა იგი შეემუშავებინა არაბული ანბანის ლათინურზე დაფუძნებული რეფორმირების პირველი პროექტები. მიუხედავად იმისა, რომ ახალი ანბანის დანერგვისკენ მიმართული მისი დაუღალავი ძალისხმევა სიცოცხლის განმავლობაში წააწყდა კონსერვატიული რეჟიმების ძლიერ წინააღმდეგობას როგორც სტამბოლში, ისე თეირანში, მისმა იდეებმა შექმნა სტრუქტურული საფუძველი ათწლეულების შემდეგ რეგიონში განხორციელებული ანბანის რეფორმებისთვის. მისმა ფილოსოფიურმა ტრაქტატმა „კემალ-უდ-დოველეს წერილები“ განიმტკიცა მისი სტატუსი, როგორც ღრმა მატერიალისტი მოაზროვნისა, რომელმაც გამოწვევა ესროლა ტრადიციულ დოგმებს სამეცნიერო რაციონალიზმის სასარგებლოდ. მირზა ფათალი ახუნდოვი გარდაიცვალა 1878 წლის 10 მარტს თბილისში. მისი საერო შეხედულებების გამო, ადგილობრივმა სასულიერო პირებმა უარი თქვეს მის დაკრძალვაზე ტრადიციულ მუსულმანურ სასაფლაოებზე, რის შედეგადაც იგი დაიკრძალა იმდროინდელ მუსულმანურ სასაფლაოზე ბოტანიკური ბაღის ტერიტორიაზე — ადგილზე, რომელიც ახლა გამოჩენილ აზერბაიჯანელთა პანთეონად იქცა. დღეს ახუნდოვს იხსენებენ არა მხოლოდ როგორც მწერალს, არამედ როგორც ისლამური განმანათლებლობის უდიდეს ფიგურას, რომლის რადიკალურმა ერთგულებამ პროგრესის, სეკულარიზმისა და განათლებისადმი ფუნდამენტურად ჩამოაყალიბა თანამედროვე აზერბაიჯანისა და მთელი კავკასიის ინტელექტუალური იდენტობა.
მირზა ფათალი ახუნდოვი — ისტორია

გალერეა

360° პანორამა

მდებარეობა

მსგავსი სკულპტურები

ჰეიდარ ალიევი
2007
რეალიზმი / მონუმენტური ხელოვნება

ჰეიდარ ალიევი

ნატიგ ალიევი

თბილისი / ძველი თბილისი (აბანოთუბნის რაიონი)
ჰეიდარ ალიევის პარკი, გორგასლის ქუჩა, თბილისი, საქართველო
ნარიმან ნარიმანოვი
1982
რეალიზმი / საბჭოთა მემორიალური ხელოვნება

ნარიმან ნარიმანოვი

უცნობია (საბჭოთა პერიოდის საზოგადოებრივი სამუშაოების დავალება)უცნობია (საბჭოთა პერიოდის საზოგადოებრივი სამუშაოების დავალება)

თბილისი / ძველი თბილისი
იოსებ გრიშაშვილის ქუჩა 41, თბილისი, საქართველო (მდებარეობს ნარიმან ნარიმანოვის სახლ-მუზეუმის ეზოში)
ბულბული
2015
რეალიზმი

ბულბული

გიორგი ჯაფარიძე

თბილისი / ძველი თბილისი (ავლაბრის რაიონი)
მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმი, ვახტანგ გორგასლის ქუჩა 17, თბილისი, საქართველო