Mirzə Fətəli Axundov
Realizm

Mirzə Fətəli Axundov

Paylaş:
Heykəltəraş: Naməlum (İctimai mədəniyyət təşəbbüsləri tərəfindən bərpa edilib və idarə olunur)

Görkəmli Azərbaycan dramaturqu, filosofu və müasir Azərbaycan dramaturgiyasının banisi Mirzə Fətəli Axundovun xatirəsinə ucaldılmış klassik tunc büst. O, hazırda mühüm mədəniyyət mərkəzi kimi fəaliyyət göstərən keçmiş iqamətgahında ehtiram əlaməti olaraq ucaldılıb. Abidənin rəsmi açılışı 30 iyun 2006-cı ildə baş tutmuşdur.

İl
2006
Açılış tarixi
30.06.2006
Şəhər
Tbilisi / Köhnə Tbilisi (Abanotubani rayonu)
Memar
Naməlum
Material
Daş postament üzərində tunc (büst)
Ölçülər
3.2m
Vaxtanq Qorqasali küçəsi 17, Tbilisi, Gürcüstan (Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan Mədəniyyəti Muzeyinin ərazisində ucaldılıb)
Mirzə Fətəli Axundov — Təsvir

Təsvir

Müasir Azərbaycan dramaturgiyasının, realist ədəbiyyatın banisi və Şərqin uzaqgörən filosofu Mirzə Fətəli Axundovun abidəsi Tbilisidə, Gürcüstanın Milli Nəbatat Bağında yerləşir. Tarixi "Görkəmli Azərbaycanlılar Panteonu"nda yerləşən bu abidə, həyatının və yaradıcılığının böyük bir hissəsini Tbilisidə keçirərək Azərbaycan və Gürcüstanın mədəni dünyalarını qüsursuz şəkildə birləşdirən mütəfəkkirin dərin irsini ehtiramla yad edərək onun son mənzilini qeyd edir. Abidə təsir edici, klassik xatirə üslubunda hazırlanmışdır. Sərt bir siyasi heykəl olmaq əvəzinə, o, düzbucaqlı qranit postament üzərində yerləşdirilmiş, gözəl detallara malik tunc büstdən ibarətdir. Dizayn Axundovun intellektual ciddiliyini və introspektiv təbiətini əks etdirir, onu maarifpərvər pedaqoq və islahatçı rolunu ifadə edən xarakterik zərif duruşu və düşüncəli üz ifadəsi ilə təsvir edir. Ətraf ərazi Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə əsaslı şəkildə bərpa edilmiş, cilalanmış daş üzlük, təmiz cığırlar və onun adını, o cümlədən həyat tarixlərini həm Azərbaycan, həm də gürcü dillərində əks etdirən möhtəşəm xatirə divarı əlavə edilmişdir. Abidənin yerləşməsi ona unikal, dinc bir ab-hava bəxş edir. Milli Nəbatat Bağının yamyaşıl mənzərəsi daxilində, Sololaki silsiləsinin mənzərəli ətəklərində qərarlaşan abidə təbiətlə tam harmoniya təşkil edir. O, əsrlik ağaclar və sakit gəzinti yolları ilə əhatə olunaraq, düşünmək üçün sakit bir məkan təqdim edir. Fətəli xan Xoyski və Həsən bəy Ağayev kimi digər monumental şəxsiyyətlərin də dəfn edildiyi yerli panteonun mərkəzi obyekti kimi Axundovun abidəsi mühüm mədəni ziyarətgah kimi fəaliyyət göstərir. Bu, Qafqazda beynəlxalq mədəni irsin və intellektual birliyin davamlı sübutu kimi çıxış edərək, həm Azərbaycan, həm də Gürcüstandan olan rəsmi diplomatik nümayəndə heyətləri, alimlər və turistlər tərəfindən müntəzəm olaraq ziyarət edilən, yüksək ehtiram bəslənilən bir məkandır.

Tarixi

Tbilisinin mərkəzində son mənzili ehtiramla yad edilən Mirzə Fətəli Axundov qeyri-adi ensiklopedik biliklərə malik mütəfəkkir, filosof və müasir Azərbaycan ədəbiyyatı və dramaturgiyasının şəksiz banisi olmuşdur. 12 iyul 1812-ci ildə Nuxada (indiki Şəki) anadan olan o, 1834-cü ildə Tbilisiyə köçmüş və burada demək olar ki, bütün yetkin həyatını Qafqazdakı Rusiya imperiya idarəsində Şərq dilləri üzrə tərcüməçi kimi işləyərək keçirmişdir. Bu unikal mövqe ona dövrün rus, gürcü, erməni və fars ziyalıları ilə sıx əlaqədə olaraq mühüm mədəniyyət körpüsü kimi xidmət etməyə imkan verirdi. Tez-tez "Şərqin Molyeri" adlandırılan Axundov Qərb ədəbi janrlarını tətbiq etməklə İslam və Şərq ədəbiyyatında inqilab etmişdir. 1850-1855-ci illər arasında o, Azərbaycan milli teatrının əsasını qoyan altı novator komediya yazmışdır. O, öz pyesləri ilə kəskin satira və canlı realizm vasitəsilə ictimai geriliyi, dini fanatizmi, xurafatı və qadınların zülmünü tənqid edir, eyni zamanda dünyəvi təhsil və insan hüquqlarını ehtirasla müdafiə edirdi. Onun ədəbi dühası təkcə dramaturgiya ilə məhdudlaşmırdı; onun 1857-ci ildə yazdığı "Aldanmış kəvakib" adlı fəlsəfi povesti Azərbaycan ədəbiyyatında tarixi nəsr janrının əsasını qoymuşdur. Ədəbi nailiyyətlərindən başqa, Axundov uzaqgörən sosial islahatçı və filosof idi. O, kütləvi savadlılığın Şərqin oyanışının açarı olduğunu dərk edirdi və bu onu ərəb qrafikasının latın əsaslı əlifbaya dəyişdirilməsini nəzərdə tutan ilk islahat layihələrini hazırlamağa sövq etdi. Bu yeni əlifbanı tətbiq etmək üçün göstərdiyi yorulmaz səylər sağlığında həm İstanbul, həm də Tehrandakı mühafizəkar rejimlərin güclü müqaviməti ilə üzləşsə də, onun ideyaları onilliklər sonra regionda həyata keçirilən əlifba islahatları üçün struktur zəmin yaratdı. Onun "Kəmalüddövlə məktubları" adlı fəlsəfi traktatı elmi rasionallıq lehinə ənənəvi doqmalara meydan oxuyan dərin materialist mütəfəkkir statusunu möhkəmləndirdi. Mirzə Fətəli Axundov 10 mart 1878-ci ildə Tbilisidə vəfat etmişdir. Dünyəvi görüşlərinə görə yerli dini rəhbərlər onu ənənəvi müsəlman qəbiristanlıqlarında dəfn etməkdən imtina etdilər və nəticədə o, o vaxt Botanika bağının daxilindəki müsəlman qəbiristanlığında — indi Görkəmli Azərbaycanlılar Panteonuna çevrilmiş yerdə dəfn edildi. Bu gün Axundov təkcə yazıçı kimi deyil, eyni zamanda tərəqqi, dünyəvilik və təhsilə olan radikal bağlılığı müasir Azərbaycanın və daha geniş Qafqazın intellektual kimliyini kökündən formalaşdıran İslam Maarifçiliyinin nəhəng siması kimi xatırlanır.
Mirzə Fətəli Axundov — Tarixi

Qalereya

360° Panorama

Yerləşmə