Realizm / Memorial incəsənət
Mirzə Şəfi Vazeh
Heykəltəraş:
Naməlum
Həyatının əhəmiyyətli hissəsini Tbilisidə keçirmiş və orada vəfat etmiş görkəmli ikidilli Azərbaycan şairi və filosofu Mirzə Şəfi Vazehə həsr olunmuş, gözəl şəkildə bərpa edilmiş xatirə qəbir abidəsi. Abidənin rəsmi açılışı 30 dekabr 2006-cı ildə baş tutmuşdur.
İl
2006
Açılış tarixi
30.12.2006
Şəhər
Tbilisi / Köhnə Tbilisi
Memar
Naməlum
Material
Qranit və tunc
Ölçülər
2.5m
Gürcüstan Milli Nəbatat Bağı, Tbilisi, Gürcüstan (Görkəmli Azərbaycanlılar Panteonunun daxilində ucaldılıb)
Təsvir
XIX əsrin dünya şöhrətli Azərbaycan şairi, filosofu və romantik qəzəllər ustadı Mirzə Şəfi Vazehin abidəsi Tbilisidəki Gürcüstan Milli Nəbatat Bağında yerləşir. Tarixi Görkəmli Azərbaycanlılar Panteonunda yerləşən bu qəbir abidəsi, həyatının ən yaradıcı və təsirli illərini Tbilisidə keçirmiş, Şərq poeziyası ilə Qərbi Avropa təfəkkürü arasında intellektual körpü rolunu oynamış parlaq bir ədəbi şəxsiyyətin xatirəsini ehtiramla yad edir. Abidə dərin poetik ehtiramı və intellektual ciddiliyi əks etdirən zərif, klassik memorial üslubunda dizayn edilib. O, şairin tünd cilalanmış qranitdən hazırlanmış hündür düzbucaqlı postament üzərində yerləşdirilmiş, gözəl yonulmuş tunc portret büstündən ibarətdir. Heykəl Vazehin düşüncəli baxışlarını, zərif duruşunu və ənənəvi geyimini məharətlə əks etdirir və onun həm ənənəvi Şərq mütəfəkkiri, həm də mütərəqqi maarifçi kimi ikili kimliyini çatdırır. Qranit bazanın təmiz, həndəsi xətləri tunc işinin detallı, ifadəli teksturası ilə cəlbedici kontrast yaradır. Bütün xatirə sahəsi Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə əsaslı şəkildə bərpa edilmiş və müasirləşdirilmişdir. Bu canlandırma layihəsi ətrafdakı cığırları yaxşılaşdırmış, qəbir ərazisinin ətrafındakı cilalanmış daş üzlüyü yeniləmiş və təmiz xatirə lövhələri quraşdırmışdır. Şairin əbədi irsinin paytaxtı kəşf edən bütün ziyarətçilər üçün əlçatan olmasını təmin etmək məqsədilə qranit postament üzərində qızılı hərflərlə həm azərbaycan, həm də gürcü dillərində onun adı və yaşadığı illər aydın şəkildə həkk olunub. Milli Nəbatat Bağının daxilində Sololaki silsiləsinin mənzərəli, yaşıl yamaclarında qərarlaşan abidə öz sakit təbii mühiti ilə tam harmoniya təşkil edir. Çoxillik ağacların, kölgəli gəzinti yollarının və yerli floranın dinc mühiti Vazehin poeziyasının romantik və fəlsəfi mahiyyətini mükəmməl şəkildə əks etdirən hörmətli, ilhamverici bir ab-hava təqdim edir. Digər mədəni və siyasi nəhənglərlə yanaşı bu müqəddəs panteonda yerləşən Vazehin abidəsi erkən ədəbi maarifçiliyin, mədəniyyətlərarası dialoqun və Azərbaycanla Gürcüstanı birləşdirən sarsılmaz tarixi əlaqələrin güclü rəmzi kimi ucalır.
Tarixi
Xatirə abidəsi Tbilisinin mərkəzində ucalan Mirzə Şəfi Vazeh, Şərq və Qərb ədəbi dünyaları arasında körpü yaradan parlaq şair, maarifpərvər filosof və romantik qəzəllər ustadı idi. 1794-cü ildə Gəncədə memar ailəsində anadan olan Vazeh mədrəsələrdə hərtərəfli klassik təhsil almış, burada ərəb, fars dillərinə və klassik Şərq poeziyasının mürəkkəb ənənələrinə yiyələnmişdir. Onun iti zəkası və mütərəqqi dünyagörüşü nəhayət onu 1840-cı ildə o vaxtlar Qafqazın canlı siyasi və mədəni paytaxtı olan Tbilisiyə köçməyə sövq etdi. Tbilisidə Vazeh Tbilisi qəza məktəbində Azərbaycan və fars dilləri müəllimi kimi işləyirdi. Məhz bu dövrdə onun evi XIX əsrin ən unikal ədəbi cəmiyyətlərindən birinin — "Divani-hikmət"in (Hikmət məclisi) görüş yerinə çevrildi. Bu intellektual dərnək görkəmli Azərbaycan, gürcü, rus və Avropa mütəfəkkirlərini, şairlərini və şərqşünaslarını bir araya gətirirdi. Bu toplantılar vasitəsilə Vazeh dünyəvi təhsili, elmi rasionallığı, insan azadlığını və bəşəri sevgini ehtirasla müdafiə edir, öz dövrünün sərt doqmalarına və dini xurafatlarına meydan oxumaq üçün poeziyasından istifadə edirdi. Vazehin irsi tarixi mədəniyyətlərarası dostluq vasitəsilə misli görünməmiş qlobal şöhrət qazandı. 1844-cü ildə Fridrix fon Bodenştedt adlı gənc alman şairi və səyyahı Tbilisiyə gəldi və Vazehin tələbəsi oldu, onun rəhbərliyi altında Şərq dillərini və şeir vəznlərini öyrəndi. Müəlliminin parlaq misralarına məftun olan Bodenştedt Vazehin şeirlərini alman dilinə tərcümə etdi. Avropaya qayıtdıqdan sonra onları 1851-ci ildə "Mirzə Şəfinin nəğmələri" (Die Lieder des Mirza-Schaffy) adı altında nəşr etdirdi. Kitab Avropada dərhal böyük bir səs-küyə səbəb oldu, ingilis, fransız, italyan və onlarla digər dilə tərcümə edilərək Vazehin Qərb dünyasında ən çox oxunan Şərq şairlərindən birinə çevrilməsinə səbəb oldu. Mirzə Şəfi Vazeh 28 noyabr 1852-ci ildə Tbilisidə vəfat etdi və bu gün Milli Nəbatat Bağı daxilində Görkəmli Azərbaycanlılar Panteonu kimi qorunub saxlanılan müsəlman qəbiristanlığında dəfn edildi. Sonralar Bodenştedt şeirlərin tam müəllifliyini iddia etməyə cəhd göstərdikdə mürəkkəb bir mübahisə yaransa da, tarixi sübutlar və Vazehin orijinal əlyazmalarında tapılan dərin poetik ənənələr onun haqlı irsini möhkəm şəkildə təsdiqlədi. Bu gün o, romantik misraları və humanist fəlsəfəsi ilə Azərbaycanın zəngin mədəni irsini qlobal auditoriyaya təqdim edən uzaqgörən bir maarifçi və ədəbi dahi kimi xatırlanır.
Qalereya
Yerləşmə
Əlaqəli heykəllər
1982
Realizm / Sovet memorial incəsənəti
Nariman Narimanov
Naməlum (Sovet dövrünün ictimai işlər tapşırığı)
Tbilisi / Köhnə Tbilisi
İosif Qrişaşvili küçəsi 41, Tbilisi, Gürcüstan (Nəriman Nərimanovun ev-muzeyinin həyətində yerləşir)
2006
Realizm / Memorial incəsənət
Fətəli xan Xoyski
Naməlum
Tbilisi / Köhnə Tbilisi
Gürcüstan Milli Nəbatat Bağı, Tbilisi, Gürcüstan (Görkəmli Azərbaycanlılar Panteonunun daxilində ucaldılıb)
2006
Realizm / Memorial incəsənət
Həsən bəy Ağayev
Natiq Əliyev
Tbilisi / Köhnə Tbilisi
Gürcüstan Milli Nəbatat Bağı, Tbilisi, Gürcüstan (Görkəmli Azərbaycanlılar Panteonunun daxilində ucaldılıb)